Unikatowość:

Gryczak ma niezwykłe właściwości zdrowotne i smakowe. Jego zalety dla zdrowia to przede wszystkim skład: od 8 do 20 % białka, do 80% skrobi, ok. 3% tłuszczu oraz wiele istotnych mikroelementów, takich jak magnez, żelazo, fosfor, potas, wapń, miedź, bor, kobalt i jod. Polecany jest szczególnie osobom cierpiącym na dolegliwości układu pokarmowego.

Smak gryczaka z pozoru czy też na początku może wydawać się niepozorny. Po nieco dłuższym posmakowaniu wyczujemy delikatny, lekko miodowy smak, który narodził się z połączenia odpowiednio spreparowanej kaszy połączonej z śmietaną i z serem. Uzyskanie takiego smaku możliwe jest dzięki wieloletniej tradycji oraz właściwemu doborowi składników.  

Historia / Tradycja:

Gryczak pojawia się w opisie Oskara Kolberga w tomie „Lubelskie”, gdzie autor wspomina o potrawie z „kaszy hreczanej, która aby nie była zbyt sypą, dodają mleko z maku uwierconego w donicy, do którego dodawali po trosze wody … „. 

Na przełomie XIX i XX wieku, w czasach gdy Kolberg tworzył swe dzieło, kasza gryczana stanowiła podstawowe pożywienie. Uważana była za pożywienie postne i w okresie postu spożywana była beż żadnych dodatków. Później stała się bardziej dodatkiem do mięs, serów, sosów czy mleka. Gryczak powstał niejako z potrzeby urozmaicenia kuchni opartej na najbardziej wówczas dostępnym składniku.

Wykonanie / przepis:

Gryczak janowski wygląda jak placek. Zwany bywa również pierogiem. Uzależnione to jest od formy, w której jest wypiekany. Kiedy go przekroimy, zobaczymy znajdujące się w nim składniki. Kroi się go podobnie jak chleb na kromki lub kostki. Można go spożywać na zimno lub na ciepło w zależności od indywidualnych upodobań.

Przepis:

Składniki: 

pół kostki margaryny  

2 szklanki maki

pół szklanki cukru

2 żółtka

2 łyżki kwaśniej śmietany

1 łyżeczka proszku do pieczenia

Przygotowanie:

Mąkę należy wymieszać z cukrem oraz proszkiem do pieczenia, następnie zmieszać z margaryną oraz żółtkami i śmietaną. Następnie zagniatamy ciasto, rozwałkowujemy i rozkładamy na blaszkę wyłożoną papierem do pieczenia.

Następnie przygotowujemy kaszowy farsz z następujących składników:

2 szklanki kaszy gryczanej

Pół szklanki kaszy jaglanej

1 litr mleka

1 kg sera białego

1 kostka masła

5 jajek

1,5 szklanki śmietany

Niepełna szklanka cukru

2 łyżki kaszy manny

Przygotowanie:

Mleko gotujemy, dodajemy obydwie kasze i gotujemy mieszając, aż wchłonie mleko. Następnie odstawiamy na 10 minut. Ser kruszymy ręką na drobne kawałeczki i dodajemy wystudzone kasze. Następnie pozostałe składniki: masło, jajka, śmietanę, cukier, sól, kaszę mannę i wszystko dokładnie mieszamy. Wszystko wymieszane układamy na ciasto i wierzch smarujemy śmietaną. Pieczemy ok. 1, 5 godziny w temperaturze 170 C.

Dostępność:

Niestety gryczak janowski jest produktem trudno dostępnym. Można go oczywiście w wielu odsłonach nabyć podczas Festiwalu Gryczaki oraz imprezach regionalnych z udziałem kół gospodyń wiejskich. 

Gdzie kupić:

Gryczaka janowskiego poza regionalnymi świętami można kupić jedynie w Cukierni „Tradycyjnej” przy ulicy Henryka Sienkiewicza 1. Jest tam dostępny od wtorku do piątku.